HR strategie: van leeg vel naar bezielde organisatie

Door Arjan Hamberg | Strategisch HR plan

HR strategie - Constructief HR - Strategisch HR-plan

Organisaties vragen me vaak mee te denken over het ontwikkelen aan een HR strategie. Menig P&O’er heeft dan al een hele tijd naar een leeg vel papier gekeken. Wat moet daar in hemelsnaam komen te staan? Wat is een HR strategie eigenlijk? Hoe ontwikkel je dat?

Strategieontwikkeling gebeurt vaak in het hoofd, met de ratio. Maar je gedachten kunnen je ook blokkeren en vastzetten. Het lukt dan niet meer om te luisteren naar de ziel van je organisatie. Laat staan daar woorden en betekenis aan geven.

Je bent niet de enige…

Vincent van Gogh

Ook Vincent van Gogh overkwam het, als hij een leeg doek voor zich had. Daar schreef hij over in een van de vele brieven aan zijn broer Theo.

“Ik zeg U, men moet als men actief wil wezen, niet bang zijn om eens iets verkeerd te doen, niet bang zijn om in eenige fouten te vervallen. Om goed te worden, denken velen dat ze er komen zullen, door geen kwaad te doen en dat’s een leugen, en zeidet gezelf vroeger een leugen was. Dat leidt tot stagnatie, tot mediocriteit. Smeer maar er iets op, als ge een blank doek U aanziet staren met een zekere imbéciliteit.

Gij weet niet hoe verlammend dat is, dat staren van een blank doek, dat tot den schilder zegt: gij kunt niets; het doek heeft een idioot staren en biologeert sommige schilders zoo, dat ze zelf idioot worden.

Veel schilders zijn bang voor het blanke doek, maar het blanke doek is bang voor den waren hartstochtelijken schilder, die durft – en die eenmaal door die biologie van ‘ge kunt niet’ doorgebroken is.”

Uit: Vincent van Gogh, Brieven aan zijn broeder. Deel 2 (ed. J. van Gogh-Bonger). Mij. voor goede en goedkoope lectuur, Amsterdam 1914. Brief 378. (online lezen)

Dit inspirerende citaat laat zien dat de eerste streep altijd het moeilijkste is. Maar dat je eerste streep wel moet zetten.

Het beginnetje van HR strategie

Veel strategiesessies beginnen ‘op de hei’, met een goed gesprek in een klein gezelschap. Dat kan goed werken, maar er kleeft ook een risico aan. Je bent los van de organisatie waar het uiteindelijk moet gebeuren. En waar dat lege vel gevuld en gebruikt moet worden.

Voor mij begint de ontwikkeling van de strategie juist in de organisatie zelf. Met luisteren en kijken, naar boven en naar beneden.

De top van de organisatie vertelt hoe ze naar de wereld kijken en wat ze daarin willen bereiken.

De mensen in de organisatie – van top tot werkvloer – vertellen andere verhalen, in hun gesprekken en gedragingen. Waarom ze in deze organisatie werken. Waarom ze samenwerken en hoe ze gewend zijn dat te doen. Waarom de organisatie ooit is ontstaan en er mensen gingen samenwerken. Wat hun ambities en drijfveren waren en zijn.

HR strategie en de ziel van de organisatie

In je HR strategie vertel je hoe je de HR-organisatie wilt inrichten om recht te doen aan de ziel van de organisatie. Ziel is misschien een woord dat zweverig klinkt en zo bedoel ik het niet. De ziel weerklinkt in de stemmen van klanten, van de top, van P&O’ers, van alle mensen die in en met je organisatie werken. De ziel is de wind die waait door de organisatie. In je HR strategie zorg je dat je die wind in de zeilen krijgt.

Daarom vind ik bezieling zo belangrijk. Strategie doe je sterk met je hoofd. Je bedenkt wat je zou willen, je bedenkt de problemen die je moet overwinnen, je bedenkt hoe je die kunt overwinnen. Daarna komt het aan op ‘doen’.

Om die stap te kunnen maken heb je durf en moed nodig, geloof in eigen kunnen en het heilige vuur van ‘willen’. Weet je het ‘willen’ van de mensen in je organisatie aan te spreken en kun je individueel willen koppelen aan de doelen van het collectief, dan heb je een belangrijke stap gezet.

Zijn we er dan met onze HR strategie?

Het doorbreken van de worsteling met het lege vel en beginnen, is een belangrijke eerste stap. Maar er zijn meer dingen waardoor je je kunt laten verlammen bij het maken van de HR-strategie. Strategie klinkt zo groot, zo belangrijk, zo eeuwig.

Natuurlijk moet je als bedrijf of instelling een strategie hebben. Je moet weten

  • welke doelen je wilt bereiken;
  • welke middelen je daarvoor inzet;
  • hoe je je concurrenten gaat verslaan.

Een goede strategie is vaag, zeggen sommigen.

Anderen beweren dat een goede strategie meerdere jaren beslaat.

De waarheid ligt waarschijnlijk ergens in het midden. Maar waar?

Het strategische (HR) plan en alledaagse gebeurtenissen

Het maken van een strategie vindt zijn oorsprong in de krijgskunst. Je wilt een doel bereiken: de vijand uit zijn stellingen verdrijven en vernietigen, een nieuwe ‘wereldorde’ vestigen, mensen bevrijden, democratie verspreiden, de beschikking krijgen of houden over kostbare grondstoffen.

Strategische planning is geen sinecure, dat hebben we ook al wel geleerd van de krijgskunst. Onverwachte details en menselijke fouten zorgen dat we soms toch ons Waterloo vinden.

Het is helemaal waar wat Acda & De Munnik zingen in het lied ‘Laat me slapen’:

“Het leven is wat je gebeurt als je andere plannen maakt.”

Dit is geen pleidooi om te stoppen met HR-strategie, maar wel om het te relativeren. HR-strategie is geen recept voor succes. Het is een gedachtenoefening over opties en scenario’s. Het maakt de geest vrij en los; het maakt je alert uit welke hoek de wind waait. En het voorkomt dat je wordt meegezogen in de waan van de dag (wat iets anders is dan alledaagse gebeurtenissen).

Op het lege vel schrijf je geen meesterlijke HR-strategie die blijvend van waarde is. Je begint ergens en doet een bezielde poging. Je denkt na over je eigen drijfveren, je leiderschap, je referentiekader, je ambities en die van anderen waar je mee werkt.

Waarom bezieling belangrijk is

Bezieling is belangrijk in organisaties om ze menselijk te maken en houden, terwijl het werk steeds meer robotiseert en digitaliseert.

De drones van Amazone en Google leveren straks thuis mijn online bestelling af.

Ik print op mijn 3D-printer die mooie kaarsenstandaard, waarvan ik het ontwerp bij Ikea heb gedownload.

Dat is digitaal en praktisch, maar zonder bezieling.

Met Gert-Jan van de boekhandel praat ik over de schoonheid van de Amerikaanse literatuur.

Ik ga ook een keer per week naar mijn wijnhandelaar Rob voor een praatje over lekkere wijnen. Hij zei zaterdag tegen me: “ik ga niet naar mijn werk.” Ik vroeg hem hoe hij het dan noemt. Hij was even stil en zei: “een beetje rommelen. Ik ben wat bezig met de voorraad en klets wat met mensen.”

Gert-Jan en Rob zijn bezig met hun passie en werken vanuit hun bezieling. Misschien niet elke dag evenveel, maar toch.

Voor de Gert-Jans en de Robs, de Maaikes en de Sheridas van jouw organisatie schrijf je je HR strategie. Luister naar de ziel van je organisatie en zet deze op papier. Terwijl je schrijft en schrapt, blijf je luisteren en kijken. Het is een kwestie van beginnen: de eerste letter is de moeilijkste en daarna volgt de rest.

Over de schrijver

Arjan Hamberg is zijn hele leven al gefascineerd door de passie van mensen voor hun werk. Zijn nieuwsgierigheid en creativiteit zet hij in om in organisaties deze passie ruimte te geven en de samenwerking constructiever te maken. In zijn vrije tijd leest Arjan veel, vooral romans en boeken over geschiedenis. Verhalen over andere mensen, culturen en periodes brengen hem vaak op ideeën.

Geef je reactie:

Geef je reactie: